içinde

Apple Yeniden Doğuyor!

Bilişim sektörünün en büyük şirketlerinden biri olan Apple’ı bilmeyenimiz tanımayanımız yoktur. Özellikle zamanında bilgisayar endüstrisinde yaptığı yenlikler ve kullanıcılara sunduğu yeni deneyimlerle herkesin gözünde bambaşka bir konuma sahiptir ve her geçen gün tahtını korumaya da devam etmektedir. Peki Apple’ın bu sefer yaptığı inovasyon ne olabilir? Neden Apple yeniden doğuyor?

Herkese selamlar. Teknoloji gündemindeki konuları değerlendirdiğim ilk blog yazıma hoşgeldiniz. Bundan uzun süre önce farklı içerik konuları belirlemiştim fakat Apple’ın birkaç gün önce gerçekleştirdiği WWDC 2020’de (Dünya Geliştiriciler Konferansı) beklenilmedik bir şekilde tanıtılan Apple Silicon işlemcisi beni oldukça heyecanlandırdı. Özellikle bu hamlesiyle sektöre katacağı yeniliklerle bilişim dünyasında bambaşka kapıları açacak olan Apple, resmen kendi bilgisayar işlemcisini tasarlayacak. Bu da nağmı değer Intel’le olan bağlarını koparması anlamına geliyor. Dilerseniz bu konunun daha derinliklerine inelim. 🙂

Apple’ın İşlemci Tarihi

Apple’ın işlemci konusunda çok dabağımsız olamadı. Şirket ilk olarak IBM’in PowerPC işlemcilerini bilgisayarlarında kullandı. Daha sonrasında ise PowerPC işlemcileri Apple’a istediği güç ve performansı sunamayınca işlemci devlerinden Intel ile işbirliğine gitti vegünümüze kadar da İntel işlemcilerle yolunu sürdürdü ta ki 22 Haziran 2020 tarihinde WWDC 2020 konferansındaki duyurusuna kadar. Oduyuruda Apple, Apple Silicon isimli kendi tasarladıkları (ürettikleri değil tasarladıkları dedim bu konuya daha sonradeğineceyim.) işlemciyi kullanıcılarla tanıttı. Özellikle dikkat çeken mesele bu işlemcinin ARM tabanlı olması. ARM tabanlıişlemcileri daha çok mobil platformlarda (akıllı tablet telefon vs.) görmeye alışıkken dizüstü bilgisayarlarda bunu görmek herkesi biraz şaşırttı diyebiliriz. Burada bahsettiğim ARM işlemciler nedir biraz da bunun hakkında konuşalım.

ARM Tabanlı İşlemciler Nedir?

Özellikle teknoloji ve elektronik konusunda az çok bilgi sahibi olan insanlar ARM tabanlı işlemcileri bilir. Farkettiyseniz ARM işlemciler demiyorum ARM tabanlı işlemciler diyorum bunun sebebi dünyada ARM işlemci diye fiziksel bir kavram yok. ARM aslında işlemci mimarileri geliştiren ve bu geliştirdiği mimarilerin lisansını Apple Qualcomm vs. gibi şirketlere satarak para kazanan bir firma. Yani işlemcilerin temelinde olması gereken özellikleri ve prensipleri belirleyip ve bunları üreticilere satarak üreticilerin kendi ihtiyaçlarına işlemcilerini üretmesi için gereken bilgi bütününü sağlıyor. Bunu yoğurulmuş bir hamura benzetebiliriz aslında. Bu hamurla istediğiniz yiyeceği yapabilirsiniz ama önce bir hamura ihtiyacımız var. 😉

Peki ARM şirketinin bu hizmetini kimler kullanıyor diye bir soruyla karşılaşırsak günümüzde kullandığımız buzdolaplarından bulaşık ve çamaşır makinalarına elektrik süpürgelerinden televizyonlara ve daha çok akıllı telefon tablet gibi taşınabilir cihazlarda ARM tabanlı işlemciler kullanılıyor. Gördüğünüz gibi kullanım alanı oldukça geniş olan bu mimariyi Apple zaten kendi telefon ve tabletlerinde uzun süredir kullanıyor. Şöyle tarihin eski tozlu sayfalarında bir yolculuk yaparsak Apple ilk Iphone ve Ipad cihazlarını üretmeye başlamadan önce bilgisayarlarında kullandığı Intel işlemcilerden dolayı Intel’den mobil cihazlarda kullanabilmek için işlemci üretmesini istedi fakat Intel bu işe pek olumlu bakmayınca kendi, bu donanımını tasarlamak zorunda kalan Apple 2010 yılında A4 işlemciyi tasarladı ve iyi başarı yakaladı. Daha sonraki süreçte Iphone ve Ipad cihazlardaki verimin artması gerektiğini düşünüldüğünden 2014 yılında A4 işlemcilerden biraz daha güçlü ve fonksiyonlu olan A8 işlemcisi tasarlandı. Günümüze dönersek Ipad 2020 modelinde ve son çıkan Iphone modellerinde kullanılan A12Z işlemcisi üzerinde uygulanan son testlerde dizüstü bilgisayarlardaki işlemcilerle yarışabildiği gözlemlendi. Bu demek oluyor ki taşınabilir cihazlarda belli bir standart güçle kullanılan ARM tabanlı işlemciler geliştirme konusunda üzerinde çalışılırsa gerçekten verimli olabiliyorlar. Böyle olunca büyük bir bilgisayar sektörüne de yön veren şirketin kendi bilgisayarlarında da önemli olan bu donanımı tasarlaması şart haline geliyor. Elbette bunun yanında başka sebeplerde var Apple’ın kendi tasarlamasında.

Apple Neden Kendi İşlemcilerini Tasarlamak İstedi?

  • Günümüze kadar Apple başka donanım üreticilerinden gerekli materyalleri satın alarak kendi bilgisayarlarını üretti. Bu şirkete elbette ayrı bir maliyet oluşturuyordu. Oysa ARM tabanlı bir işlemci tasarlamak ve kullanmak Intel işlemci kullanmaya kıyasla çok daha düşük bir maliyet sunuyor.
  • Apple işlemciyi Intel’den ekran kartını AMD’den aldığından maliyetin yanında kendi istediği özelleştirmeleri belirli bir ölçüde sınırlı olarak yapabiliyor. Örneğin işlemcinin nereye nasıl yerleştirileceği nasıl bir konfigürasyon yapılacağı konusunda kısıtlamalarla karşılaşılıyordu. Bu kısıtlamalardan kurtulmak için de Apple’ın kendi işlemcilerini tasarlama kararı almasında başka bir etken.
  • Intel’in bitmek bilmez güvenlik açıkları MacOS gibi gizlilik ve güvenlik ön planda olan bir yazılımla birleştiğinde hep sorunlar ortaya çıkıyor. Apple bunlar için tedbir alsa da güvenlikle alakalı sorunların kökten çözümünü kendi işlemcisini kullanarak yapabilir.
  • ARM tabanlı işlemcilerin tek çekirdek performansı düşünüldüğünden çok daha yüksek ve üstelik Apple bu işlemcileri kendi cihazlarına göre özelleştireceğinden bu performans daha da yükselebilir ve uzun süreli pil ömrü avantajı var. Bu da kendi işlemcilerini tasarlamaları için önemli etkenlerden bir tanesi.
  • Apple zaten ARM tabanlı işlemciler tasarlama eylemine uzun yıllardır telefon ve tablet piyasasından aşina. Bunun bilgisayar versiyonunu yapmasında çok zorlanacağını düşünmüyorum hatta bu donanım hazır çünkü WWDC 2020 etkinliğindeki bilgisayar görütülerindeki kullanılan işlemci Apple Silicon.

Apple Kendi İşlemcilerini Nasıl Tasarlayacak?

Yazıya başlamadan önce Apple’ın Silicon işlemciyi tasarladığını ve üretmediğini söylemiş ve değineceğim demiştim. Şimdi bunu açıklığa kavuşturalım. İlk önce Apple ARM’den işlemci mimari lisansı satın alıyor ardından satın aldığı ARM mimarisiyle işlemci tasarımı yapılıyor. Yapılan bu tasarım TSMC firmasına gönderiliyor ve TSMC bu işlemcileri Apple için üretiyor. TSMC bağımsız yari iletken çip üreticisidir ve Apple gibi diğer sirketlere işlemci üretir. Apple’ın bu şekilde planladığı iş modeline “fabless semiconductor” adı veriliyor. Yani şirkete ait herhangi bir fabrika veya araç yok fakat tasarladığı işlemci üzerinden para kazanabiliyor. Bu şekilde hem herhangi bir fabrika sahipliğinin getirdiği masraf olmuyor ve başka markaların işlemcisini kullanmaktan çok daha az maliyetli bir kaynak oluşuyor.

Apple’ın WWDC 2020 konferansında paylaşıtığı bu görsel aslında çoğu durumu ortaya koyuyor. İşlemci farklı farklı birimlere ayrılarak her birim kendi içinde bir görevi üstleniyor. Bu sayede en üst seviyede performans alma olanağı sağlanıyor gibi görünüyor. Farkettiyseniz GPU konusunda da önemli yol katedilmiş gibi. Özellikle mobil taraftaki kullanılan işlemcilerin GPU konusundaki gücü Apple cihazlarda oynadığımız oyunlarla kendini belli ediyor. Bunun Apple Silicion’a elbette büyük bir yansıması olacaktır. Geleceğin teknolojisi olan makine öğrenme yapay zeka gibi teknolojiler bile destekleniyor. Bu sayede büyük makinelere aşırı uçuk paralar harcamadan bu konularda üst seviye geliştirmeler yapma olanağı da sunuluyor.

Önemli Soru: Yazılımlar ARM Mimariye Nasıl Uyumlu Hale Gelecek?

Apple’ın Ipad’ı geliştirmesiyle birlikte kullanıcıların hayatına giren ARM mimarisine olan yazılım desteği gün geçtikçe artmaya devam ediyor. Ek olarak ARM mimarisine destek veren diğer şirketler de artmaya devam ediyor. Microsoft Amazon gibi diğer devler de ARM mimarisine uygun yazılımlar geliştirmeye veya ellerindeki x86 mimarili işlemciler için geliştirilen yazılımları ARM mimarisine aktarmaya çoktan tamamladı bile. Özellikle Microsoft’un Windows 10 işletim sisteminin ARM versiyon denemesini (çok da başarılı olmasa da) ve Office uygulamalarının ARM’a geçirildiğini de gördüğümüz için büyük şirketlerin desteği vereceklerinden pek şüphe duymuyorum açıkcası. Bunların haricinde Apple’ın bütün cihazlarındaki işlemcileri ARM olarak yenilemesi Ipad Iphone Iwatch ve Mac sistemler için geliştirilen yazılımların tek bir havuzda toplanmasına izin verecek. Bir yazılımcı için büyük bir veli nimet olacağı kesin çünkü MacOS için yazılmış bir uygulama hem Ipad hem Iphone gibi ortamlarda da çalışacak. Ne fazladan tek bir satır kod yazılacak ne de başka bir işlem yapılacak. Bu da yazılımların bir bir hepsinin ARM mimarisine geçirilmesi için büyük bir etki yaratacaktır. Apple Geliştirici Kit’i de yazılımcılara ARM mimarisine geçme konusunda yardımcı olacak. Zaten şu aşamada bile oldukça geniş bir yelpazeye sahip yazılım zinciri varken 2 sene sonra etkin olarak kullanılacak olan işlemci için çok büyük bir yazılım havuzu bizleri bekliyor. 🙂

Intel İşlemcili Mac’leri Ne Yapacağız?

Bu Silicon haberinden sonra Intel işlemcili Mac’lere ne kadar destek verilecek? Ne zamana kadar kullanacağız? Bu kadar para verdiğim bilgisayar çöp mu olacak? Gibi telaşlı sorular ard arda sorulmaya başlandı haliyle kullanıcılar tarafından. Zaten WWDC 2020 konferansında da destek verileceği söylendi fakat süresi ne kadar olur konusunda şöyle tahmin yürütülebilir. Apple genel anlamda tüm cihazlarında 5 yıl güzel bir destek sunuyor yazılım ve donanım olarak bunu Ipad Iphone gibi cihazlardan da görmekteyiz. Bilgisayar tarafında nasıl olacak dersek bundan uzun zaman önce Apple PowerPC işlemcilerinden Intel’e geçtikten sonra 4 – 5  yıl PowerPC’li bilgisayarlara destek sunmuş fakat bu demek değil ki şimdi de 5 yıl civarında destek sunacak. O zamanlar piyasada çok az sayıda PowerPC işlemcili bilgisayar varken bu kadar süre destek verildi. Şu anki durumda çok fazla Intel işlemcili Mac bilgisayarlar var piyasada ve resmi kurumlarda ve iş yerlerinde de Mac’ler oldukça fazla kullanılıyor. Yani bence 10 seneye varan bir destek süresi olabileceğini düşünüyorum. Bu yönden içinizi rahat tutabilirsiniz. Destek bittikten sonraki süreçte Linux ve Windows gibi işletim sistemleri kurarak da Mac bilgisayarları kullanmaya devam edebiliriz bu yönden Apple çok kısıtlamıyor kullanıcıları.

Hackintosh Devri Bitecek Mi?

Apple Mac olmayan cihazlarda MacOS çalıştırmak için hazırlanan Hackintosh sistemleri bu yeni işlemci hamlesiyle ne kadar etkileneceği merak konusu. Apple Intel işlemciye destek vereceği süre zarfında yeni MacOS sürümleri Intel işlemcilere zaten gelmeye devam edecek. Bu sayede de Hackintosh da belli bir süre zarfı boyunca varlığını sürdürecektir.

Apple İçin Oyun Çağı Başlayabilir Mi?

Farkındaysanız Apple olağanüstü bir şekilde bütün ipleri kendi eline aldı. Yazılım ve donanımı tamamiyle kendi tasarlayan ve bütün deneyimi ve özellikleri kendi belirleyen bir hale gelen bu şekilde oyun konsollarına benzemeye başladı diyebilir. Örneğin dışarda gezerken bir teknoloji mağazasına girdiniz ve bir oyun konsoluyla modeliyle uyumlu olduğunu üstünde belirten bir oyunla karşılaştınız ve bunu satın aldınız. Aldığınız oyunun bahsi geçen konsolda açılmama gibi durumu olamaz değil mi? Çünkü bu oyun o konsolda açılabilecek şekilde kodlanmış ve tasarlanmış. Aynısı belki ilerleyen süreçte Apple için de geçerli olabilir. Belli bir standartta belli bir donanım ve yazılım sunuluyor ve oyun geliştirici şirketler sadece bu donanıma ve yazılıma göre oyunlarını geliştiriyorlar ve bu oyunun bahsedilen Mac’le uyumlu olduğu belirtilirse sorunsuz şekilde oyunu oynayabiliyoruz. Ne kadar farklı olurdu öyle değil mi?

Farklı Düşün

Gelecekte neler olacağını kesin bilmiyoruz. Ama Apple Iphone’da yaptığı telefon dünyasını değiştirirken bir çağı kapatıp yeni bir çağı açtı. Belki de bunun aynısı 2 sene sonra bilgisayar dünyasında olacak. Gelecekte göreceğiz. İleriki yazılarımda görüşmek üzere esen kalın. 🙂

Bir cevap yazın

Bekleme

Sen Değişirsen Her Şey Değişir